ارتودنسی برای اصلاح نامرتبی دندانها، شلوغی یا فاصله‌ی بین دندانها، جلو بودن دندانها و مشکلات بایت (نحوه‌ی روی هم قرار گرفتن دندانها) استفاده میشود. روش‌های رایج شامل براکت ثابت، الاینر شفاف و دستگاه‌های متحرک است و بعد از درمان، نگهدارنده لازم است. هیچ روشی برای همه بهتر نیست؛ انتخاب پس از معاینه، عکس و اسکن انجام میشود.
ارتودنسی فقط برای زیبایی نیست؛ دندان‌هایی که درست روی هم قرار نمی‌گیرند ممکن است تمیز کردن، جویدن یا سایش دندانها را هم تحت تأثیر قرار دهند. در این مطلب مشکلات رایجی را که ارتودنسی برای آن‌ها استفاده میشود و انواع درمان را مرور می‌کنیم.
- ارتودنسی نامرتبی، شلوغی و فاصله‌ی دندانها و مشکلات بایت را بررسی و اصلاح میکند.
- بزرگسالان هم می‌توانند ارتودنسی کنند؛ سلامت لثه و استخوان پیش از شروع اهمیت دارد.
- براکت ثابت و الاینر شفاف هر کدام کاربرد و محدودیت دارند و هیچکدام برای همه مناسبتر نیست.
- بعد از درمان، استفاده از نگهدارنده برای حفظ نتیجه لازم است.
ارتودنسی چه مشکلاتی را درمان میکند؟
- شلوغی دندانها: وقتی فضای کافی برای قرار گرفتن مرتب دندانها وجود ندارد.
- فاصله‌ی بین دندانها: فضاهای اضافی بین دندانها، از جمله فاصله‌ی بین دو دندان جلویی.
- جلو بودن دندان‌های بالا یا پایین.
- مشکلات بایت: مثل روی هم آمدن زیاد دندان‌های جلو، قرار گرفتن دندان‌های پایین جلوتر از بالا، کراس‌بایت یا باز ماندن دندان‌های جلو هنگام بستن دهان.
- دندان‌هایی که چرخیده یا در جای خود رویش نکرده‌اند.
تشخیص نوع مشکل و اینکه علت آن در دندان‌هاست یا در رابطه‌ی فک‌ها، با معاینه، عکس، رادیوگرافی و اسکن یا قالب انجام میشود.
چرا ممکن است ارتودنسی توصیه شود؟
علاوه بر ظاهر لبخند، دندان‌های نامرتب گاهی تمیز کردن را سخت‌تر می‌کنند و ممکن است در برخی افراد به سایش نامتعادل دندانها یا مشکل در جویدن کمک کنند. تصمیم برای درمان، بر اساس شدت مشکل، خواسته‌ی بیمار و ارزیابی دندانپزشک یا متخصص ارتودنسی گرفته میشود.
انواع درمان ارتودنسی
| روش | توضیح | نکته‌ها |
|---|---|---|
| براکت ثابت | براکت‌های فلزی یا هم‌رنگ دندان که روی دندان چسبانده میشوند و با سیم، دندانها را جابه‌جا می‌کنند. | برای طیف گسترده‌ای از مشکلات به کار می‌رود؛ تمیز کردن دقیق اطراف براکت‌ها اهمیت دارد. |
| الاینر شفاف | مجموعه‌ای از قالب‌های شفاف که به‌ترتیب استفاده میشوند و دندانها را مرحله‌به‌مرحله جابه‌جا می‌کنند. | نتیجه به استفاده‌ی منظم در طول روز بستگی دارد؛ برای برخی جابه‌جایی‌های پیچیده ممکن است مناسب نباشد. |
| دستگاه متحرک | دستگاه‌هایی که بیمار می‌تواند بردارد؛ بیشتر برای حرکت‌های محدود یا در دورهی رشد کودکان. | کاربرد محدودتری نسبت به دو روش دیگر دارد. |
| نگهدارنده | ثابت یا متحرک، پس از پایان درمان. | برای جلوگیری از برگشت دندانها به موقعیت قبلی لازم است. |
گاهی در مشکلات شدید فکی، ارتودنسی همراه با جراحی فک برنامه‌ریزی میشود. انتخاب روش پس از ارزیابی و گفت‌وگو درباره‌ی مزایا و محدودیت‌های هر روش انجام میشود.
ارتودنسی در بزرگسالی
سن به‌تنهایی مانع ارتودنسی نیست. بزرگسالان ممکن است برای مشکلات قدیمی یا تغییراتی که با گذر زمان ایجاد شده درمان شوند. پیش از شروع، سلامت لثه و استخوان نگهدارنده‌ی دندان بررسی میشود؛ اگر بیماری لثه وجود داشته باشد، معمولاً ابتدا درمان میشود.
در طول درمان چه نکاتی مهم است؟
- بهداشت دقیق دهان: مسواک زدن اطراف براکت‌ها، استفاده از برس بین‌دندانی یا نخ مخصوص.
- پرهیز از غذاهای خیلی سفت و چسبناک در درمان با براکت ثابت.
- استفاده‌ی منظم از الاینر یا کش‌ها طبق دستور.
- حضور به‌موقع در جلسه‌های کنترل.
- ادامه‌ی معاینه‌ی دوره‌ای دندانپزشکی و جرم‌گیری.
چرا ارزیابی پیش از انتخاب روش ضروری است؟
دو نفر با ظاهر مشابه ممکن است مشکل کاملاً متفاوتی داشته باشند؛ یکی مشکل فقط در محل دندان‌هاست و دیگری در رابطه‌ی فک بالا و پایین. به همین دلیل، انتخاب «الاینر» یا «براکت» پیش از معاینه، عکس و تحلیل بایت درست نیست. از دندانپزشک بپرسید طرح درمان چه هدفی دارد، چه گزینه‌هایی وجود دارد و نگهداری نتیجه بعد از درمان چگونه است.
پرسش‌های رایج
بهترین سن برای ارتودنسی چه سنی است؟
سن مناسب به نوع مشکل بستگی دارد. برخی مشکلات فکی در دورهی رشد بهتر ارزیابی میشوند و بسیاری از مشکلات دندانی در بزرگسالی هم قابل درماناند. ارزیابی دندانپزشک زمان مناسب را مشخص میکند.
ارتودنسی شفاف بهتر است یا ثابت؟
هیچکدام برای همه بهتر نیست. هر روش برای نوع خاصی از مشکلات و شرایط بیمار مناسبتر است؛ انتخاب پس از معاینه انجام میشود.
بعد از ارتودنسی دندانها برمیگردند؟
دندانها تمایل دارند به موقعیت قبلی برگردند؛ به همین دلیل استفاده از نگهدارنده طبق دستور دندانپزشک برای حفظ نتیجه لازم است.
ارتودنسی درد دارد؟
بعد از شروع درمان یا تنظیم دستگاه، احساس فشار یا ناراحتی چندروزه شایع است و معمولاً به‌تدریج کم میشود.
منابع
- Orthodontics — Braces
American Dental Association — MouthHealthy
