«ایمپلنت دیجیتال» نوع جدیدی از پایهی ایمپلنت نیست؛ نام روش برنامهریزی و اجرای درمان است. در این روش با اسکن دیجیتال دهان و تصویر سهبعدی (CBCT) محل و زاویه‌ی ایمپلنت پیش از جراحی طراحی میشود و در بسیاری از موارد با راهنمای جراحی (گاید) اجرا میشود. دقت آن در بیشتر موقعیت‌ها در محدوده‌ی قابل قبول بالینی گزارش شده، اما برای همه‌ی بیماران لازم یا ممکن نیست.
وقتی از ایمپلنت دیجیتال صحبت میشود، منظور یک «جنس» یا «برند» خاص ایمپلنت نیست. پایهی ایمپلنت همان است؛ تفاوت در شیوه‌ی برنامهریزی و اجرای درمان است. در این مطلب توضیح می‌دهیم مراحل دیجیتال چیست، چه مزایایی ممکن است داشته باشد و چه محدودیت‌هایی باید در نظر گرفت.
- ایمپلنت دیجیتال یعنی برنامهریزی کاشت بر اساس اسکن دیجیتال دهان و تصویر سهبعدی، و در بسیاری از موارد اجرای آن با راهنمای جراحی.
- برنامهریزی دیجیتال به دندانپزشک کمک میکند محل ایمپلنت را با توجه به روکش نهایی، استخوان و ساختارهای حساس طراحی کند.
- دقت جراحی هدایت‌شده در بیشتر موقعیت‌ها قابل قبول گزارش شده، اما خطا صفر نیست و حاشیه‌ی ایمنی همچنان لازم است.
- بدون درد بودن، بدون بخیه بودن یا فوری بودن به شرایط هر بیمار بستگی دارد و ویژگی ثابت «ایمپلنت دیجیتال» نیست.
منظور از ایمپلنت دیجیتال چیست؟
در روش معمول، دندانپزشک بر اساس معاینه، رادیوگرافی و در بسیاری از موارد تصویر سهبعدی تصمیم می‌گیرد و حین جراحی، محل و زاویه‌ی ایمپلنت را با تجربه و ابزارهای معمول تعیین میکند. در جریان کار دیجیتال، بخش بیشتری از این تصمیم‌ها پیش از جراحی و روی کامپیوتر گرفته میشود.
به زبان ساده، اطلاعات استخوان (از CBCT) و اطلاعات دندان‌ها و لثه (از اسکن داخل دهانی یا اسکن قالب) روی هم قرار می‌گیرند و دندانپزشک ابتدا شکل روکش نهایی را طراحی میکند و سپس محل ایمپلنت را متناسب با آن انتخاب میکند. اگر لازم باشد، از روی این طرح یک راهنمای جراحی ساخته میشود که مسیر و عمق دریل را هدایت میکند.
مراحل جریان کار دیجیتال
- معاینه، بررسی سلامت عمومی و تصمیم اولیه درباره‌ی مناسب بودن ایمپلنت
- تصویر سهبعدی (CBCT) برای بررسی حجم استخوان و محل عصب، سینوس و ریشه‌های مجاور
- اسکن دیجیتال دهان یا اسکن قالب برای ثبت دقیق دندان‌ها و لثه
- طراحی روکش و محل ایمپلنت در نرم‌افزار و بررسی آن توسط دندانپزشک
- در صورت نیاز، ساخت راهنمای جراحی (گاید) و انجام جراحی با کمک آن
- دوره‌ی جوش خوردن ایمپلنت با استخوان و سپس ساخت روکش نهایی؛ گاهی با اسکن دیجیتال به‌جای قالب‌گیری
مقایسه با روش معمول
| موضوع | برنامهریزی معمول | برنامهریزی دیجیتال / جراحی هدایت‌شده |
|---|---|---|
| تعیین محل و زاویه | عمدتاً حین جراحی و بر اساس تصویر و تجربه | پیش از جراحی روی تصویر سهبعدی و طرح روکش |
| ابزار کمکی | ابزارهای معمول جراحی | در صورت نیاز راهنمای جراحی ساخته‌شده از روی طرح |
| هماهنگی با روکش نهایی | به تجربه‌ی جراح و هماهنگی تیم بستگی دارد | از ابتدا بر اساس طرح روکش انجام میشود |
| نیاز به تصویر و اسکن | بسته به مورد | معمولاً CBCT و اسکن دیجیتال لازم است |
| مناسب برای | بسیاری از موارد | بسیاری از موارد؛ به‌ویژه جاهایی که فضا یا استخوان محدود است یا چند ایمپلنت لازم است |
هر دو روش، وقتی درست انتخاب و اجرا شوند، روش‌های پذیرفته‌شده‌ی درمان هستند. انتخاب بین آن‌ها به شرایط دهان، نوع کار و تصمیم دندانپزشک بستگی دارد.
مزایای احتمالی
- دیدن طرح درمان پیش از جراحی و امکان توضیح بهتر آن به بیمار
- هماهنگی بیشتر محل ایمپلنت با شکل روکش نهایی
- کمک به حفظ فاصله‌ی ایمن از ساختارهای حساس مثل عصب و سینوس در طراحی
- در برخی موارد، امکان انجام جراحی با برش کوچک‌تر؛ تصمیم آن با دندانپزشک و بر اساس شرایط لثه و استخوان است
محدودیت‌ها و نکته‌های مهم
جراحی هدایت‌شده خطای صفر ندارد. مرور نظام‌مندی که دقت جراحی هدایت‌شده‌ی ایستا را بررسی کرده، دقت آن را در بیشتر موقعیت‌های بالینی قابل قبول دانسته و در عین حال حفظ حاشیه‌ی ایمنی در برنامهریزی را توصیه کرده است. بنابراین تجربه‌ی تیم درمان و بررسی دقیق طرح، همچنان تعیین‌کننده است.
- در دهانی که باز شدن آن محدود است، ممکن است استفاده از راهنمای جراحی دشوار باشد.
- اگر استخوان کافی نباشد، دیجیتال بودن روش جای پیوند استخوان یا درمان‌های مقدماتی را نمی‌گیرد.
- تصویر سهبعدی و اسکن، هزینه و زمان آماده‌سازی دارند؛ ضرورت آن‌ها را دندانپزشک تعیین میکند.
- ادعاهایی مثل «همیشه بدون درد»، «همیشه بدون بخیه» یا «همیشه فوری» درست نیست؛ این موارد به شرایط هر بیمار بستگی دارد.
برای چه کسانی مناسب است؟
مناسب بودن ایمپلنت، چه با روش معمول و چه با برنامهریزی دیجیتال، اول به سلامت عمومی، وضعیت لثه، حجم و کیفیت استخوان و عادت‌هایی مثل مصرف سیگار بستگی دارد. پس از این بررسی، دندانپزشک تصمیم می‌گیرد که برنامهریزی دیجیتال یا جراحی هدایت‌شده در مورد شما چه کمکی میکند. پیش از تصمیم، درباره‌ی دلیل انتخاب روش، مراحل و محدودیت‌های آن سؤال کنید.
پرسش‌های رایج
ایمپلنت دیجیتال نوع خاصی از ایمپلنت است؟
خیر. پایهی ایمپلنت همان است؛ «دیجیتال» به روش برنامهریزی و اجرای درمان اشاره دارد.
آیا ایمپلنت دیجیتال درد ندارد؟
جراحی با بیحسی موضعی انجام میشود. میزان ناراحتی بعد از جراحی به نوع کار، نیاز به پیوند و شرایط هر فرد بستگی دارد و نمیتوان آن را برای همه بدون درد دانست.
ایمپلنت دیجیتال فوری است؟
نه لزوماً. فوری بودن کاشت یا روکش موقت به ثبات ایمپلنت، کیفیت استخوان و نبود عفونت بستگی دارد، نه به دیجیتال بودن روش.
آیا همیشه به CBCT نیاز است؟
برای برنامهریزی دیجیتال معمولاً تصویر سهبعدی لازم است. ضرورت تصویربرداری را دندانپزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند.
منابع
- Tahmaseb A, et al. The accuracy of static computer-aided implant surgery: a systematic review and meta-analysis. Clin Oral Implants Res. 2018;29(Suppl 16):416–435
Clinical Oral Implants Research (DOI: 10.1111/clr.13346) - Guidance on the standards of care for NHS-funded dental implant treatment (2019)
Faculty of Dental Surgery, Royal College of Surgeons of England - Implants
American Dental Association — MouthHealthy
