ایمپلنت پایه‌ای است که در استخوان فک قرار می‌گیرد و پس از جوش خوردن با استخوان، روکش روی آن ساخته میشود. برای جایگزینی دندان ازدست‌رفته استفاده میشود، اما مناسب بودن آن به سلامت عمومی، وضعیت لثه، حجم استخوان و عادت‌هایی مثل سیگار بستگی دارد و فقط پس از معاینه و تصویربرداری مشخص میشود.
ایمپلنت دندان یکی از رایج‌ترین روش‌ها برای جایگزینی دندان ازدست‌رفته است. در این راهنما توضیح می‌دهیم ایمپلنت چیست، چه کسانی برای آن مناسب‌اند، درمان چه مراحلی دارد و بعد از کاشت چه مراقبت‌هایی به ماندگاری آن کمک میکند.
- ایمپلنت پایه‌ای است که در استخوان فک قرار می‌گیرد و نقش ریشه‌ی دندان را بازی میکند؛ روی آن روکش ساخته میشود.
- بعد از کاشت، معمولاً چند ماه زمان لازم است تا ایمپلنت با استخوان جوش بخورد؛ این زمان برای هر بیمار متفاوت است.
- ایمپلنت فوری فقط وقتی ممکن است که شرایط استخوان و نبود عفونت اجازه دهد.
- سیگار، بهداشت ضعیف و بیماری‌های کنترلنشده خطر شکست ایمپلنت را بیشتر می‌کنند.
ایمپلنت دندان چیست؟
ایمپلنت دندان یک پایه‌ی کوچک، معمولاً از جنس تیتانیوم، است که با یک جراحی سرپایی در استخوان فک قرار می‌گیرد و جای ریشه‌ی دندان ازدست‌رفته را می‌گیرد. پس از جوش خوردن ایمپلنت با استخوان، قطعه‌ای به نام اباتمنت روی آن بسته میشود و در نهایت روکش (تاج) دندان روی آن قرار می‌گیرد.
برخلاف بریج، برای ایمپلنت معمولاً لازم نیست دندانهای سالم کناری تراش بخورند و فشار جویدن مستقیم به استخوان فک منتقل میشود.
چه کسانی کاندید مناسب ایمپلنت هستند؟
تصمیم نهایی را دندانپزشک پس از معاینه و تصویربرداری می‌گیرد، اما به‌طور کلی این شرایط اهمیت دارد:
- استخوان فک کافی در محل کاشت، یا امکان بازسازی آن با پیوند استخوان
- لثه‌ی سالم یا بیماری لثه‌ای که پیش از کاشت درمان شده باشد
- کنترل بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت
- کامل شدن رشد فک (ایمپلنت معمولاً برای کودکان و نوجوانانِ در حال رشد انجام نمیشود)
مراحل درمان ایمپلنت
- معاینه و تصویربرداری: معاینه‌ی دهان، رادیوگرافی و در بسیاری از موارد CBCT (تصویر سه‌بعدی) برای بررسی حجم استخوان و محل عصب و سینوس.
- طرح درمان: انتخاب تعداد، اندازه و محل ایمپلنت و بررسی نیاز به پیوند استخوان یا لیفت سینوس.
- جراحی کاشت: با بیحسی موضعی، ایمپلنت در استخوان قرار می‌گیرد.
- دوره‌ی جوش خوردن: ایمپلنت باید با استخوان یکپارچه شود. این دوره معمولاً چند ماه طول می‌کشد و به کیفیت استخوان، محل کاشت و شرایط بیمار بستگی دارد.
- قالب‌گیری یا اسکن دیجیتال و ساخت روکش: پس از جوش خوردن، اباتمنت و روکش نهایی ساخته و نصب میشود.
ایمپلنت فوری چیست؟
در ایمپلنت فوری، کاشت در همان جلسه‌ی کشیدن دندان انجام میشود و گاهی یک روکش موقت هم همان روز قرار می‌گیرد. این روش زمان درمان را کوتاه‌تر میکند، اما برای همه مناسب نیست؛ استخوان باید ثبات کافی داشته باشد و عفونت فعال در محل وجود نداشته باشد.
در ایمپلنت با راهنمای جراحی (که گاهی ایمپلنت دیجیتال نامیده میشود)، محل و زاویه‌ی ایمپلنت از قبل روی تصویر سه‌بعدی و اسکن دهان برنامه‌ریزی میشود تا جایگذاری دقیق‌تر باشد.
محدودیت‌ها و اهمیت ارزیابی بالینی
ایمپلنت برای همه و در هر شرایطی گزینه‌ی مناسب نیست. کمبود استخوان، بیماری لثه‌ی درمان‌نشده، بیماری‌های کنترلنشده، مصرف برخی داروها، سابقه‌ی پرتودرمانی سر و گردن و مصرف دخانیات میتوانند درمان را دشوارتر کنند یا به اقدامات مقدماتی نیاز داشته باشند. در برخی بیماران، بریج یا پروتز متحرک گزینه‌ی مناسب‌تری است.
به همین دلیل، تصمیم درباره‌ی ایمپلنت، تعداد و محل آن و نیاز به پیوند استخوان فقط پس از معاینه، بررسی سوابق پزشکی و تصویربرداری گرفته میشود. این مطلب جای این ارزیابی را نمی‌گیرد.
مراقبت‌های بعد از کاشت ایمپلنت
- تورم و درد خفیف در چند روز اول طبیعی است؛ در ۲۴ ساعت اول کمپرس سرد از روی صورت کمک میکند.
- داروها را دقیقاً طبق دستور دندانپزشک مصرف کنید.
- چند روز غذای نرم و ولرم بخورید و با سمت کاشت نجوید.
- سیگار نکشید؛ سیگار جوش خوردن ایمپلنت را مختل میکند.
- مسواک و دهان‌شویه را طبق توصیه‌ی پزشک و با احتیاط در محل جراحی ادامه دهید.
- جلسه‌های کنترل را از دست ندهید.
ماندگاری ایمپلنت
ایمپلنتی که به‌خوبی جوش خورده باشد، با بهداشت مناسب و معاینه‌ی منظم می‌تواند سال‌های طولانی بماند. مهم‌ترین تهدید آن، التهاب و تحلیل بافت اطراف ایمپلنت (پری‌ایمپلنتیت) است که شبیه بیماری لثه رخ می‌دهد؛ مسواک، نخ دندان یا برس بین‌دندانی و جرم‌گیری دوره‌ای از آن پیشگیری میکند.
پرسش‌های رایج
آیا کاشت ایمپلنت درد دارد؟
جراحی با بیحسی موضعی انجام میشود و معمولاً در حین کار دردی احساس نمیشود. بعد از جراحی، درد و تورم خفیف چند روزه شایع است و با داروهایی که دندانپزشک تجویز میکند کنترل میشود.
درمان ایمپلنت چقدر طول می‌کشد؟
از کاشت تا روکش نهایی معمولاً چند ماه زمان لازم است. اگر پیوند استخوان لازم باشد، زمان بیشتری طول می‌کشد. در برخی شرایط ایمپلنت فوری مدت درمان را کوتاه‌تر میکند.
ایمپلنت بهتر است یا بریج؟
هر دو روش جایگاه خود را دارند. ایمپلنت به تراش دندانهای کناری نیاز ندارد، اما به استخوان کافی و جراحی نیاز دارد. انتخاب مناسب پس از معاینه و بر اساس شرایط دهان شما انجام میشود.
آیا افراد دیابتی میتوانند ایمپلنت بگذارند؟
در بسیاری از افراد با دیابت کنترلشده، ایمپلنت امکانپذیر است. دیابت کنترلنشده خطر عفونت و شکست را بیشتر میکند؛ وضعیت قند خون را با دندانپزشک در میان بگذارید.
منابع
- Implants
American Dental Association — MouthHealthy - Guidance on the standards of care for NHS-funded dental implant treatment (2019)
Faculty of Dental Surgery, Royal College of Surgeons of England
