درمان ریشه (عصبکشی) برای حفظ دندانی است که بافت داخلی آن ملتهب یا عفونی شده است. درد خودبه‌خودی، حساسیت طولانی به سرما و گرما یا تورم لثه ممکن است نشانه‌ی نیاز به آن باشد، اما تشخیص فقط با معاینه و رادیوگرافی ممکن است. بعد از درمان، ترمیم نهایی و در بسیاری از دندانهای عقب روکش برای جلوگیری از شکستن دندان مهم است.
عصبکشی یا درمان ریشه روشی برای حفظ دندانی است که بافت داخلی آن (پالپ) ملتهب یا عفونی شده است. با این درمان، به‌جای کشیدن دندان، عفونت از داخل ریشه پاک می‌شود و دندان طبیعی شما در دهان باقی می‌ماند.
- درد خودبه‌خودی یا شبانه، حساسیت طولانی به سرما و گرما و درد هنگام جویدن از نشانه‌های رایج نیاز به عصب‌کشی‌اند.
- درمان با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و معمولاً حین کار دردی ندارد.
- بعد از عصبکشی، ترمیم نهایی و در بسیاری از دندانهای عقب، روکش برای جلوگیری از شکستن دندان مهم است.
- آنتیبیوتیک به‌تنهایی عفونت داخل ریشه را درمان نمی‌کند؛ تصمیم درمان با دندانپزشک است.
عصبکشی دندان چیست؟
داخل هر دندان فضایی وجود دارد که پالپ (عصب و رگ‌های دندان) در آن قرار دارد. پوسیدگی عمیق، شکستگی یا ضربه می‌تواند باعث التهاب یا عفونت پالپ شود. در عصبکشی، دندانپزشک پالپ آسیب‌دیده را خارج می‌کند، کانال‌های ریشه را پاکسازی و شکل‌دهی می‌کند و سپس آن‌ها را با ماده‌ی مخصوص پر و مهروموم می‌کند.
چه علائمی نشان می‌دهد عصبکشی لازم است؟
- درد خودبه‌خودی یا دردی که شب‌ها بیدارتان می‌کند
- حساسیت به سرما یا گرما که بعد از برداشتن محرک چند ثانیه یا بیشتر ادامه دارد
- درد هنگام جویدن یا فشار روی دندان
- تورم لثه، جوش چرکی روی لثه یا بوی بد
- تیره شدن رنگ دندان پس از ضربه
گاهی دندان هیچ علامتی ندارد و مشکل فقط در رادیوگرافی دیده می‌شود. تشخیص نهایی با معاینه و تصویربرداری توسط دندانپزشک است.
مراحل درمان ریشه
- معاینه، تست‌های حساسیت و رادیوگرافی
- بی‌حسی موضعی و ایزوله کردن دندان
- باز کردن دسترسی به داخل دندان و خارج کردن پالپ آسیب‌دیده
- پاکسازی، شست‌وشو و شکل‌دهی کانال‌ها
- پر کردن و مهروموم کانال‌ها
- ترمیم موقت یا نهایی تاج دندان؛ در صورت نیاز، روکش در جلسه‌ای جداگانه
درمان ممکن است در یک یا چند جلسه انجام شود؛ تعداد جلسات به تعداد کانال‌ها، شدت عفونت و شرایط دندان بستگی دارد.
آیا عصبکشی درد دارد؟
با بی‌حسی موضعی، بیشتر بیماران حین درمان دردی احساس نمی‌کنند. چند روز بعد از درمان ممکن است حساسیت یا درد خفیف هنگام جویدن وجود داشته باشد که معمولاً با مسکن‌های توصیه‌شده توسط دندانپزشک کنترل می‌شود و به‌تدریج کم می‌شود.
مراقبت‌های بعد از عصبکشی
- تا ترمیم نهایی انجام نشده، با آن دندان غذای سفت نجوید.
- داروها را فقط طبق دستور دندانپزشک مصرف کنید.
- برای ترمیم نهایی یا روکش به‌موقع مراجعه کنید؛ دندان عصب‌کشی‌شده‌ی بدون ترمیم مناسب بیشتر در معرض شکستن است.
- مسواک و نخ دندان را مثل همیشه ادامه دهید.
اگر عصبکشی انجام نشود چه می‌شود؟
عفونت داخل ریشه معمولاً خودبه‌خود از بین نمی‌رود و ممکن است به استخوان اطراف گسترش یابد. جایگزین عصبکشی معمولاً کشیدن دندان و سپس جایگزینی آن با ایمپلنت، بریج یا پروتز است. در صورت امکان، حفظ دندان طبیعی معمولاً گزینه‌ی ارجح است؛ تصمیم نهایی پس از معاینه گرفته می‌شود.
پرسش‌های رایج
بعد از عصبکشی حتماً روکش لازم است؟
نه همیشه. دندانهای عقب که فشار جویدن زیادی تحمل میکنند یا بخش زیادی از تاجشان از دست رفته، اغلب به روکش نیاز دارند. دندانپزشک بر اساس میزان باقیماندهی دندان تصمیم میگیرد.
دندان عصب‌کشی‌شده چقدر می‌ماند؟
دندانی که درمان ریشه و ترمیم نهایی مناسب داشته باشد، با بهداشت خوب می‌تواند سال‌های طولانی در دهان بماند.
آیا آنتیبیوتیک جای عصبکشی را میگیرد؟
خیر. آنتیبیوتیک ممکن است در برخی شرایط برای کنترل عفونت گسترشیافته تجویز شود، اما منبع عفونت داخل ریشه را از بین نمیبرد. خودسرانه آنتیبیوتیک مصرف نکنید.
عصبکشی در دوران بارداری ممکن است؟
درمانهای ضروری دندانپزشکی در بارداری معمولاً با رعایت ملاحظات لازم قابل انجام است. حتماً بارداری خود را به دندانپزشک اطلاع دهید تا زمان و روش مناسب انتخاب شود.
منابع
- Root Canal Safety
American Association of Endodontists
