فشار خون بالا یکی از شایع‌ترین مشکلات سلامت است و چون اغلب هیچ علامتی ندارد، بسیاری از افراد از آن خبر ندارند. کنترل نشدن طولانی‌مدت آن خطر سکته‌ی قلبی، سکته‌ی مغزی و آسیب کلیه را بیشتر میکند؛ خبر خوب این است که با اندازهگیری منظم و پیگیری پزشک قابل کنترل است.
- فشار خون بالا معمولاً علامت ندارد؛ تنها راه فهمیدن آن اندازهگیری است.
- تشخیص با یک بار اندازهگیری گذاشته نمی‌شود و به چند نوبت اندازهگیری درست نیاز دارد.
- کم کردن نمک، فعالیت بدنی منظم، کنترل وزن و ترک دخانیات به کنترل فشار کمک میکند.
- داروی فشار را بدون نظر پزشک قطع یا کم و زیاد نکنید.
فشار خون بالا یعنی چه؟
عدد بالای فشار خون (سیستولیک) فشار خون در رگ‌ها هنگام انقباض قلب و عدد پایین (دیاستولیک) فشار بین دو ضربان است. فشار حدود ۱۲۰ روی ۸۰ یا کمتر معمولاً طبیعی در نظر گرفته می‌شود. وقتی فشار در چند نوبت اندازهگیری بهطور مکرر بالاتر از حد طبیعی باشد، پزشک ممکن است فشار خون بالا را تشخیص دهد؛ مرز دقیق تشخیص در راهنماهای مختلف کمی متفاوت است و پزشک بر اساس شرایط شما تصمیم می‌گیرد.
اندازهگیری درست فشار در خانه
- از دستگاه بازویی معتبر با بازوبند هم‌اندازه‌ی بازوی خود استفاده کنید.
- نیم ساعت قبل از اندازهگیری قهوه، سیگار و ورزش نداشته باشید و پنج دقیقه آرام بنشینید.
- پشت به صندلی تکیه دهید، پاها روی زمین باشد و بازو هم‌سطح قلب روی میز قرار بگیرد.
- دو بار با فاصله‌ی یک دقیقه اندازه بگیرید و عددها را با تاریخ و ساعت یادداشت کنید.
- یادداشت‌ها را هنگام ویزیت به پزشک نشان دهید.
عوامل خطر
- سابقه‌ی خانوادگی فشار خون بالا و افزایش سن
- اضافه وزن و کم‌تحرکی
- مصرف زیاد نمک و غذاهای فرآوری‌شده
- مصرف دخانیات و الکل
- دیابت، بیماری کلیه و آپنه‌ی خواب
سبک زندگی برای کنترل فشار
کم کردن نمک و غذاهای آماده، مصرف بیشتر میوه و سبزی، فعالیت بدنی منظم (مثلاً پیاده‌روی تند در بیشتر روزهای هفته)، کاهش وزن در صورت اضافه وزن، ترک دخانیات و خواب کافی به کاهش فشار خون کمک می‌کنند. اگر پزشک دارو تجویز کرده، این تغییرات جایگزین دارو نیستند و کنار آن انجام می‌شوند.
چه زمانی فوری اقدام کنیم؟
اگر فشار بسیار بالا است و همراه آن علائم هشدار دارید، منتظر نوبت عادی نمانید.
- درد یا فشار قفسه‌ی سینه
- تنگی نفس
- ضعف یا بی‌حسی یک طرف بدن، کج شدن صورت یا اختلال در صحبت کردن
- سردرد ناگهانی و شدید یا تاری ناگهانی دید
- گیجی یا کاهش هوشیاری
پرسش‌های رایج
آیا فشار خون بالا همیشه علامت دارد؟
خیر. بیشتر افراد هیچ علامتی ندارند. سردرد یا سرگیجه نشانهی قابل اعتمادی برای فشار بالا نیست؛ اندازهگیری منظم تنها راه مطمئن است.
اگر فشارم با دارو طبیعی شد، می‌توانم دارو را قطع کنم؟
طبیعی شدن فشار معمولاً به معنی اثر داروست. قطع یا تغییر دارو فقط باید با نظر پزشک انجام شود.
هر چند وقت فشار خونم را بسنجم؟
بزرگسالان حتی بدون علامت بهتر است بهطور دورهای فشار خون خود را کنترل کنند. اگر فشار بالا دارید یا دارو مصرف میکنید، برنامهی اندازهگیری را پزشک مشخص میکند.
